1.
วาเลนไทน์ในอวกาศ
วงแหวนสีทองและอัญมณีมีค่าอาจจะเป็นของขวัญตาม ธรรมเนียมระหว่างคู่รักเนื่องในโอกาสวันวาเลนไทน์ แต่ถ้าเป็นวงแหวนยักษ์ของหลุมดำล่ะ ภาพใหม่จากอวกาศก็มีลักษณะคล้ายอย่างนี้
ภาพวงแหวนหลุมดำซึ่งนาซ่าเผยแพร่ออกมาเมื่อวัน ที่ 9 กุมภาพันธ์ ถ่ายโดยใช้กล้องโทรทรรศน์อวกาศหลายตัวในช่วงความยาวคลื่นต่างๆ ของแสง กาแลคซีที่กำลังมีปฏิสัมพันธ์กันสองแห่งซึ่งเรียกรวมๆ ว่า Arp 147 ได้สร้างภาพที่งามจับตาขึ้น Arp 147 นั้นอยู่ห่างจากโลกออกไป 430 ล้านปีแสงในกลุ่มดาววาฬ(Cetus) มันประกอบด้วยเศษซากผสมรวมกันซึ่งเหลืออยู่จากการชนของกาแลคซีกังหันแห่ง หนึ่ง(ขวา) เข้ากับกาแลคซีทรงกลมอีกแห่งหนึ่ง(ซ้าย) ซึ่งได้ปล่อยคลื่นการก่อตัวดาวฤกษ์ที่กำลังแผ่ซ่านออกมา และก็เป็นคลื่นของดาวที่สร้างวงแหวน กลุ่มของดาวมวลสูงอายุน้อยทำให้มันมีสีฟ้าเจิดจ้า แต่ดาวเหล่านี้ก็มีขนาดใหญ่โตและอายุสั้น คงอยู่เพียงไม่กี่ล้านปีก่อนที่จะระเบิดกลายเป็นซุปเปอร์โนวาหรือยุบตัวเป็น หลุมดำ ดาวนิวตรอนและหลุมดำเปล่งรังสีเอกซ์จากการดึงมวลสารจากดาวข้างเคียงซึ่งจะ ปรากฎเป็นประกายสีชมพูแต่งแต้มวงแหวนคล้ายกับอัญมณีในอวกาศ แหล่งรังสีเอกซ์ 9 แห่งกระจายอยู่ทั่ววงแหวนใน Arp 147 นั้นสว่างมากจนพวกมันน่าจะเป็นหลุมดำซึ่งมีมวลประมาณ 10 ถึง 20 เท่ามวลดวงอาทิตย์ นอกจากนี้ยังตรวจพบแหล่งรังสีเอกซ์ในนิวเคลียสของกาแลคซีสีแดงเข้มทางซ้าย และอาจจะได้รับพลังงานจากหลุมดำมวลมหาศาลที่ค่อนข้างขาดอาหาร แหล่งนั้นไม่ปรากฎในภาพประกอบแต่เห็นได้ชัดในภาพรังสีเอกซ์ และยังเห็นวัตถุอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับ Arp 147 ทั้งดาวฤกษ์พื้นหน้าสว่างดวงหนึ่งทางล่างซ้ายของภาพและควาซาร์พื้นหลังที่ อยู่ห่างไกลปรากฏเป็นสีชมพูทางบนซ้ายของกาแลคซีสีแดง เพื่อที่จะสร้างภาพ Arp 147 ภาพใหม่ นาซ่าได้รวมการสำรวจจากหอสังเกตการณ์รังสีเอกซ์จันทรา(ซึ่งจับหลุมดำ) และกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล(แสงช่วงตาเห็น) การสำรวจอื่นโดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศสปิตเซอร์ในช่วงอินฟราเรด และการศึกษาอุลตราไวโอเลตโดยใช้ Galaxy Evolution Explorer ได้ให้แนวคิดกับนักดาราศาสตร์ว่าดาวนั้นก่อตัวอยู่ภายในวงแหวนได้เร็วแค่ไหน นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่าช่วงเวลาที่มีการก่อตัวดาวฤกษ์คึกคักที่สุดจบลง เมื่อ 15 ล้านปีก่อน การศึกษาที่มีพื้นฐานจากการสำรวจ Arp 147 แบบบูรณาการนี้จะเผยแพร่รายละเอียดใน Astrophysical Journal ฉบับวันที่ 1 ตุลาคม
ขอขอบคุณแหล่งที่มา:
astronomy.com : giant ring of black holes in Arp 147
space.com : cosmic Valentine’s Day photo reveals black hole ring
2.
ดาวเสาร์สร้างวงแหวนจากดวงจันทร์
แบบจำลองเสมือนจริงที่สร้างโดยสถาบันวิจัย เซาธ์เวสต์อาจจะอธิบายว่าเพราะเหตุใดวงแหวนมหึมาและดวงจันทร์วงในของดาว เสาร์ก่อตัวขึ้นภายในการชนของดวงจันทร์บริวารขนาดเท่าไททัน กับดาวเคราะห์เองแบบจำลองเสมือนจริง Smooth Particle Hydrodynamics(SPH) ซึ่งสสารแสดงเป็นอนุภาคถูกดึงออกจากดวงจันทร์บริวารขนาดเท่าไททันที่มีน้ำ แข็ง 45% ในชั้นหลอมเหลวภายนอกและ 55% ซิลิเกตและโลหะในแกนกลาง ภาพแสดงวัสดุสารถูกดึงออกจากดวงจันทร์หลังจาก(ซ้าย) 8 ชั่วโมงเสมือนจริง และ(ขวา) 25 ชั่วโมงเสมือนจริง เมื่อเวลาผ่านไปนานขึ้น ดวงจันทร์จะมีรัศมีโคจรที่ค่อยๆ ลดลง โดยแรงดึงฉีกยังคงกระชากน้ำแข็งออกจนกระทั่งแกนหินของดวงจันทร์ชนกับดาว เคราะห์ : วงแหวนของดาวเสาร์นั้นมีองค์ประกอบเป็นน้ำแข็ง 90 ถึง 95% เนื่องจากฝุ่นและเศษซากจากอุกกาบาตหินได้ปนเปื้อนวงแหวน นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเมื่อก่อตัวขึ้นวงแหวนเป็นน้ำแข็งบริสุทธิ์ องค์ประกอบนี้ผิดปกติเมื่อเปรียบเทียบกับสสารในระบบสุริยะส่วนนอกที่ประกอบ ด้วยหินและน้ำแข็งในปริมาณเท่าๆ กัน ในขณะเดียวกัน ความหนาแน่นที่ต่ำของดวงจันทร์วงในดาวเสาร์แสดงว่าพวกมันก็เต็มไปด้วยน้ำ แข็งอย่างผิดปกติด้วยเช่นกัน ทฤษฎีกำเนิดวงแหวนที่เป็นที่ยอมรับก่อนหน้านี้บอกว่าวงแหวนก่อตัวขึ้นเมื่อ มีดาวหางชนดวงจันทร์ขนาดเล็ก Robin M. Canup ผู้ช่วยประธานอำนวยการวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์ของ SwRI กล่าวว่า ลำดับเหตุการณ์นี้น่าจะเป็นผลให้วงแหวนเป็นส่วนผสมระหว่างหินกับน้ำแข็ง แทนที่จะเป็นวงแหวนอุดมด้วยน้ำแข็งอย่างที่เราเห็นทุกวันนี้ ทฤษฎีใหม่เชื่อมโยงการก่อตัววงแหวนเข้ากับการก่อตัวของดวงจันทร์ดาวเสาร์ ขณะที่ดาวพฤหัสมีดวงจันทร์ขนาดใหญ่ 4 ดวง ดาวเสาร์กลับมีแค่ดวงเดียวคือไททัน งานก่อนหน้านี้บอกว่าเดิมทีเคยมีดวงจันทร์บริวารขนาดเท่าไททันหลายๆ ดวงได้ก่อตัวรอบดาวเสาร์ แต่พวกที่มีวงโคจรใกล้กว่าไททันจะหายไปเมื่อพวกมันค่อยๆ โคจรหมุนวนเข้าหาดาวเคราะห์เมื่อ 4.5 พันล้านปีก่อน เมื่อดวงจันทร์บริวารที่กำลังจะสาบสูญเข้าใกล้ดาวเสาร์ ความร้อนที่เป็นสาเหตุจากรูปร่างที่ยืดออกโดยแรงโน้มถ่วงดาวเคราะห์ น่าจะเป็นสาเหตุให้น้ำแข็งของมันหลอมเหลวและหินของมันก็จมลงสู่ใจกลาง Canup ใช้แบบจำลองเสมือนจริงหลายๆ งานเพื่อแสดงว่าเมื่อดวงจันทร์ผ่านพื้นที่ที่เป็นวงแหวน B ในปัจจุบัน แรงดึงฉีกของดาวเคราะห์จะกระชากวัสดุสารจากชั้นน้ำแข็งภายนอกออก ขณะที่แกนกลางหินก็ยังคงยึดจับกันแน่นและต่อมาก็ชนกับดาวเคราะห์ กระบวนการนี้โดยธรรมชาติดูเหมือนจะคัดเลือกแต่วงแหวนน้ำแข็งบริสุทธิ์ เธอ กล่าว กระบวนการที่รุนแรงน่าจะเกิดขึ้นหลายต่อหลายครั้ง โดยมีดวงจันทร์คล้ายไททันหลายดวงที่แตกต่างกันไปหมุนวนเข้าสู่ความตาย แต่ละเหตุการณ์ก็น่าจะรบกวนและทำลายระบบวงแหวนเดิมไป ดังนั้นสิ่งที่เราเห็นในปัจจุบันน่าจะเป็นสิ่งที่เหลืออยู่จากดวงจันทร์ บริวารดวงสุดท้ายที่เกิดเหตุการณ์นี้ กระบวนการได้สร้างวงแหวนน้ำแข็งเริ่มแรกที่มีขนาดใหญ่กว่าวงแหวนดาวเสาร์ใน ปัจจุบันอย่างมาก(ประมาณ 10 ถึง 100 เท่า) แต่เมื่อเวลาผ่านไป การชนในวงแหวนน่าจะเป็นสาเหตุให้มันแผ่ออกตามระนาบรัศมีและมวลลดลง วัสดุสารในวงแหวนที่แผ่เข้าข้างในจะสูญเสียไป ในขณะที่วัสดุสารที่แพร่กระจายผ่านขอบนอกของวงแหวนจะสะสมกลายเป็นดวงจันทร์ น้ำแข็งที่มีมวลประเมินสอดคล้องกับดวงจันทร์วงในอย่างเทธิส, เอนเซลาดัสและไมมาส ที่เห็นในปัจจุบัน Canup กล่าวว่า แบบจำลองใหม่เสนอว่าวงแหวนนั้นเป็นสิ่งดั่งเดิม ก่อตัวจากเหตุการณ์เดียวกันกับที่ทำให้ไททันกลายเป็นดวงจันทร์บริวารขนาด ใหญ่เพียงดวงเดียวของดาวเสาร์ เรื่องที่ได้ก็คือวงแหวนและดวงจันทร์วงในของดาวเสาร์จนถึงเทธิสนั้น มีกำเนิดร่วมกันและเป็นสิ่งสุดท้ายที่เหลืออยู่ของดวงจันทร์ข้างเคียงที่หาย ไปของไททัน
ในระหว่างปฏิบัติการภาคต่อซึ่งสิ้นสุดในปี 2017 ยานแคสสินีจะตรวจสอบมวลปัจจุบันของวงแหวนและจะตรวจสอบอัตราการปนเปื้อนวง แหวนโดยอ้อม สิ่งนี้น่าจะช่วยให้การประเมินอายุของวงแหวนดีขึ้นและเป็นการทดสอบแบบจำลอง กำเนิดวงแหวนอันใหม่นี้ด้วย
ขอขอบคุณแหล่งที่มา:
space.com : Saturn’s rings may be remains of ripped-apart moon
astronomy.com : demise of large satellite may have led to the formation of Saturn’s rings and inner moons
3.
กาแลคซีแคระมีหลุมดำยักษ์ใหญ่
การศึกษาใหม่บอกว่ากาแลคซีเล็กใกล้เคียงแห่ง หนึ่งซึ่งก่อตัวดาวฤกษ์ด้วยอัตราที่สูงนั้นดูเหมือนจะมีหลุมดำขนาดยักษ์ในใจ กลางของมัน การค้นพบนี้สร้างความประหลาดใจเนื่องจากกาแลคซีแคระเช่นนี้มักจะไม่มีหลุมดำ มวลมหาศาล(supermassive black holes) กาแลคซีแห่งนี้น่าจะช่วยไขปริศนาที่ว่า อะไรมาก่อน หลุมดำหรือกาแลคซี กาแลคซีแคระ Henize 2-10 พร้อมข้อมูลช่วงตาเห็นจากฮับเบิลแสดงเป็นสีแดง, เขียว และฟ้า, ข้อมูลจาก VLA แสดงเป็นสีเหลือง และข้อมูลจากจันทราแสดงเป็นสีม่วง ตำแหน่งของหลุมดำระบุด้วยกากบาทสีแดง หลุมดำนั้นถูกตรวจพบในพื้นที่ใจกลางกาแลคซีที่เปล่งคลื่นวิทยุและรังสีเอกซ์ อย่างรุนแรง : กาแลคซีขนาดใหญ่หลายแห่งรวมทั้งทางช้างเผือก ของเราเอง มีหลุมดำมวลมหาศาลในใจกลางของพวกมัน นักวิทยาศาสตร์สงสัยว่าหลุมดำเหล่านี้ก่อตัวขึ้นก่อนแล้วจากนั้นกาแลคซีก็ ก่อตัวขึ้นรอบๆ มัน หรือเป็นในทางตรงกันข้าม การค้นพบใหม่ที่เป็นหลุมดำที่มีมวลมากกว่า 1 ล้านเท่าดวงอาทิตย์อยู่ในกาแลคซีแคระใกล้เคียง Henize 2-10 น่าจะบอกใบ้ถึงคำตอบนี้ได้ กาแลคซี Henize 2-10 ซึ่งอยู่ห่างออกไป 30 ล้านปีแสงได้ถูกศึกษามาเป็นเวลาหลายปีและมันก็กำลังก่อตัวดาวฤกษ์อย่างรวด เร็ว ด้วยรูปร่างไม่ปกติที่มีความกว้างประมาณ 3000 ปีแสงเปรียบเทียบกับทางช้างเผือกที่ 1 แสนปีแสง มันคล้ายกับกาแลคซีแห่งแรกๆ ที่ก่อตัวขึ้นในเอกภพช่วงแรกเริ่ม Amy Reines ผู้นำการศึกษา นักศึกษาที่มหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย Henize 2-10 นั้นขาดแคลนส่วนป่อง(bulge) ซึ่งเป็นกลุ่มก้อนของดาวที่อยู่กันหนาแน่นซึ่งปรากฎอยู่ที่ใจกลางของกาแลคซี กังหันเกือบทุกแห่ง โดยปกติ มวลของส่วนป่องใจกลางของกาแลคซีจะเป็นปฏิภาคโดยตรงกับมวลของหลุมดำมวลมหาศาล ของมัน นักวิจัยบางคนคิดว่ากาแลคซีจะต้องมีส่วนป่องขึ้นมาก่อนที่หลุมดำจะก่อตัวได้ เมื่อสองปีก่อน ทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติได้พบว่าหลุมดำในกาแลคซีอายุน้อยในเอกภพช่วงแรกๆ นั้นมีขนาดใหญ่เกินกว่าอัตราส่วนที่บ่งชี้ไว้ ซึ่งพวกเขาบอกว่าเป็นหลักฐานอย่างชัดเจนว่าหลุมดำพัฒนาขึ้นก่อนกาแลคซีที่ ล้อมรอบพวกมัน Reines กล่าวว่า สิ่งนี้บอกอย่างแน่ชัดว่าหลุมดำนั้นมาก่อน เนื่องจาก Henize 2-10 เป็นกาแลคซีแคระที่มีมวลต่ำมากๆ โดยไม่มีส่วนป่องให้พบเห็น แต่มันก็มีหลุมดำมหาศาลอยู่ตรงนั้นเรียบร้อยแล้ว ดังนั้นโดยนัยแล้วคุณไม่ต้องมีส่วนป่องเพื่อสร้างหลุมดำขึ้นก็ได้ แต่ยังคงต้องมีการวิจัยมากขึ้นเพื่อตรวจสอบว่าเป็นกรณีปกติหรือถ้า Henize 2-10 เป็นกรณีพิเศษ ผลสรุปนี้บอกว่าเราต้องมองดูกาแลคซีแคระแห่งอื่นๆ ที่คล้าย Henize 2-10 ให้มากขึ้น เนื่องจากขณะนี้เรายังไม่ทราบว่ามันเป็นกรณีที่หาได้ยากหรือว่า กาแลคซีแห่งอื่นอย่างนี้ก็มีหลุมดำของพวกมันเอง Reine กล่าว ขณะนี้มีการพบหลุมดำที่ใจกลางกาแลคซีอื่นซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับหลุมดำใน Henize 2-10 แต่กาแลคซีเหล่านั้นทั้งหมดต่างก็มีรูปร่างที่เป็นปกติมากกว่า Henize 2-10 แตกต่างไม่เพียงแค่รูปร่างไม่ปกติและขนาดที่เล็ก แต่ยังมีการก่อตัวดาวฤกษ์อย่างบ้าคลั่งซึ่งกระจุกตัวเป็นกลุ่ม ในซุปเปอร์กระจุกดาวที่อยู่กันหนาแน่นจำนวนมาก Reine และเพื่อนร่วมงานใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุ Very Large Array ของมูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติในนิวเมกซิโกพร้อมทั้งกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับ เบิลเพื่อสำรวจกาแลคซีแคระแห่งนี้ นักวิจัยไม่ได้มองหาหลุมดำ แต่กลับตั้งใจศึกษาการก่อตัวดาวฤกษ์อย่างบ้าคลั่งภายใน Henize 2-10 มันเป็นการค้นพบที่บังเอิญโชคดีที่ได้พบ เดิมทีฉันศึกษาการก่อตัวดาวฤกษ์อย่างบ้าคลั่งใน Henize 2-10 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ปริญญาเอก โดยไม่ได้คิดถึงหลุมดำเลย เธอกล่าว แต่ขณะที่วิเคราะห์ข้อมูล Reines ได้สังเกตเห็นคลื่นวิทยุที่มาจากใจกลางของกาแลคซีแคระซึ่งดูเหมือนเป็น ลักษณะเฉพาะที่นักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ไว้เมื่อวัสดุสารที่กำลังตกลงสู่หลุม ดำได้เปล่งไอพ่นรังสีออกสู่อวกาศ นักวิจัยได้เปรียบเทียบการสำรวจของพวกเขากับภาพของกาแลคซีจากกล้องโทรทรรศน์ อวกาศรังสีเอกซ์จันทรา ซึ่งแสดงว่าพื้นที่ใจกลางแห่งเดียวกันนี้ก็เปล่งรังสีเอกซ์รุนแรงด้วยเช่น กัน ซึ่งก็เป็นเรื่องปกติสำหรับหลุมดำ Reine บอกว่าการค้นพบอย่างเหลือเชื่อของเธอได้เปลี่ยนแผนเกี่ยวกับสิ่งที่เธออยาก จะศึกษาในอนาคต สำหรับงานหลังปริญญาเอก ฉันอยากจะศึกษากาแลคซีที่คล้ายกับ Henize 2-10 ให้ละเอียดมากขึ้นและค้นหาตัวอย่างอื่นๆ อย่างนี้ด้วย การค้นพบของทีมเผยแพร่ในวารสาร Nature ออนไลน์วันที่ 9 มกราคม
แหล่งที่มา:
space.com : ginormous black hole may solve longstanding mystery
astronomy.com : dwarf galaxy harbors supermassive black hole
4.
เด็กสิบขวบพบซุปเปอร์โนวา
เด็กหญิงชาวแคนาดาวัยสิบขวบได้กลายเป็นบุคคลที่อายุน้อยที่สุดที่ค้นพบซุปเปอร์โนวา Kathryn Aurora Gray จากเฟรดเดริคตัน นิวบรันสวิค ในแคนาดาพร้อมกับคุณพ่อผู้คลั่งไคล้ดาราศาสตร์ Paul Gray และ David Lane ได้พบซุปเปอร์โนวาแมกนิจูด 17 ซึ่งเรียกว่า ซุปเปอร์โนวา 2010lt ในกาแลคซี UGC 3378 ในกลุ่มดาวจีราฟ(Camelopardalis) Lane ได้ถ่ายภาพกาแลคซีคืนก่อนปีใหม่ 2010 และ Kathryn และ Paul ได้ค้นพบสัญญาณของซุปเปอร์โนวาในภาพวันที่ 2 มกราคม 2011 ซุปเปอร์โนวาเป็นการระเบิดของดาวฤกษ์ที่แสดงถึงการตายอย่างรุนแรงของดาวที่ มีมวลหลายเท่ามวลดวงอาทิตย์ มันน่าสนใจสำหรับนักดาราศาสตร์เนื่องจากซุปเปอร์โนวาสร้างธาตุเกือบทั้งหมด ที่เปลี่ยนมาเป็นโลกและดาวเคราะห์อื่น และยังเพราะนักวิทยาศาสตร์สามารถใช้ซุปเปอร์โนวาเพื่อประเมินขนาดและอายุของ เอกภพ ซุปเปอร์โนวานั้นเป็นเหตุการณ์ที่พบได้ยาก ครั้งสุดท้ายในกาแลคซีของเราเกิดขึ้นเมื่อหลายร้อยปีก่อน ก่อนที่จะมีการคิดค้นกล้องโทรทรรศน์ โอกาสในการค้นพบสามารถเพิ่มขึ้นได้โดยการตรวจสอบกาแลคซีแห่งอื่นๆ ซ้ำๆ ซุปเปอร์โนวาใหม่ๆ จะปรากฎตัวเป็นจุดแสงสว่างที่ไม่ได้อยู่ในกาแลคซีนั้นๆ เมื่อตรวจสอบครั้งล่าสุด เนื่องจากซุปเปอร์โนวาสามารถฉายแสงกลบแสงของดาวอีกหลายล้านดวงได้ มันจึงง่ายที่จะจับด้วยกล้องโทรทรรศน์รุ่นใหม่ล่าสุด แม้แต่ในกาแลคซีไกลโพ้นอย่าง UGC 3378 ซึ่งอยู่ห่างออกไป 240 ล้านปีแสง ในไม่ช้า การค้นพบครั้งนี้ได้รับการรับรองโดย Brian Tieman นักดาราศาสตร์สมัครเล่นที่อิลลินอยส์ และ Jack Newton นักดาราศาสตร์สมัครเล่นชาวแคนาดา ที่อริโซน่า จากนั้นก็รายงานต่อไปที่ Central Bureau for Astronomical Telegrams ของ IAU สำหรับ Lane นี่เป็นการค้นพบซุปเปอร์โนวาครั้งที่ 4, Gray ผู้พ่อเป็นครั้งที่ 7 และเป็นครั้งแรกของ Kathryn และวันรุ่งขึ้น สเปคตรัมที่ถ่ายโดยหอสังเกตการณ์วิพเพิล ในอริโซน่า ระบุว่ามันเป็นการระเบิดประเภท Ia ซึ่งจับไว้ได้ในช่วงที่สว่างเกือบมากที่สุด Paul กล่าวว่า เธอได้ยินผมบอกภรรยาเกี่ยวกับ Caroline Moore ซึ่งเป็นวัยรุ่นชาวนิวยอร์ด ที่ค้นพบซุปเปอร์โนวาในปี 2008 ได้ถ่ายรูปร่วมกับประธานาธิบดีโอบาม่า ในงานสตาร์ปาร์ตี้ที่ทำเนียบขาว Kathryn เห็น Paul ล่าซุปเปอร์โนวาในภาพ และคิดว่าเธอน่าจะลองทำดูบ้าง ถ้าอายุ 14 ทำได้ หนูก็ทำได้ เธอบอก
แหล่งที่มา:
astronomy.com : ten-year-old Canadian girl discovers exploding star
skyandtelescope.com : 10-year-old girl spots supernova
5.
ไชล่าดาวหางหรือดาวเคราะห์น้อย
จากการสำรวจใหม่บอกว่าดาวเคราะห์น้อยดวงหนึ่ง ที่ถูกค้นพบเมื่อร้อยกว่าปีก่อนอาจจะไม่ใช่ดาวเคราะห์น้อยแต่อย่างใด แต่เป็นดาวหางที่สิ้นฤทธิ์ซึ่งกลับมามีชีวิตอีกครั้ง ดาวเคราะห์น้อย 596 Scheila ตามที่บันทึกภาพเมื่อวันที่ 15 ธันวาคมโดย Alex Gibbs ด้วยกล้องสะท้อนแสงขนาด 1.5 เมตรเหนือเมาท์เลมมอน อริโซน่า ในภาพจะเป็นการปะทุเป็นหางฟุ้ง ค่ำคืนของวันที่ 11 ธันวาคม Steve Larson จากโครงการสำรวจท้องฟ้าคัทรีน่า(CSS) ที่มหาวิทยาลัยอริโซน่ากำลังสำรวจหาดาวเคราะห์น้อยที่อาจเป็นอันตราย เมื่อเขาได้พบกับสิ่งที่ดูเหมือนดาวหาง มันมีหางฝ้าสลัวที่ล้อมรอบแกนกลางสว่างคล้ายดาวฤกษ์ ภาพสี่ภาพที่ถ่ายในช่วงเวลา 30 นาทีเผยให้เห็นว่าวัตถุนี้กำลังเคลื่อนที่เมื่อเทียบกับดาวที่พื้นหลัง Larson กล่าวว่า ความสว่างมีแมกนิจูดรวมตาเปล่า 13.4 ซึ่งสลัวกว่าที่ดาวมืดที่สุดที่ตามนุษย์จะเห็นได้ด้วยตาเปล่าประมาณ 900 เท่า ทำให้ผมสงสัยว่ามันเป็นดาวหางที่รู้จัก แต่ผมตรวจสอบฐานข้อมูลดาวหางแล้วก็ไม่ได้อะไรเลย เขาบอกว่ามีความคิดว่าดาวหางนั้นเป็นแหล่งหลักที่นำน้ำมาสู่โลก และดาวหางสิ้นฤทธิ์(extinct comet) ก็อาจมีแหล่งสำหรับการสำรวจอวกาศที่มีประโยชน์ การสำรวจมากขึ้นเผยให้เห็นว่าวัตถุนั้นเป็นดาวเคราะห์น้อยที่รู้จักซึ่งมี ชื่อว่า (596)Scheila ซึ่งถูกค้นพบในปี 1906 หินในอวกาศก้อนนี้กำลังพุ่งผ่านอวกาศไปพร้อมๆ กับวัตถุคล้ายกันอีกหลายพันดวงในแถบดาวเคราะห์น้อยหลักในระบบสุริยะของเรา ซึ่งอยู่ระหว่างวงโคจรดาวอังคารและดาวพฤหัส นอกระนาบสุริยวิถีซึ่งดาวเคราะห์และดาวเคราะห์น้อยเกือบทั้งหมดเดินทางอยู่ สมาชิกทีมสำรวจท้องฟ้าคัทรีน่า Alex Gibbs ตรวจสอบภาพก่อนหน้านี้ในคลังการสำรวจแต่ไม่พบกิจกรรมใดๆ จนกระทั่งวันที่ 3 ธันวาคม ในเวลานั้น วัตถุดูเหมือนจะสว่างมากกว่าและฟุ้งกว่าเล็กน้อย การวิเคราะห์สีของ (596) Scheila ก่อนหน้านี้บ่งชี้ว่ามันประกอบด้วยวัสดุสารคาร์บอนาเชียสดั่งเดิมซึ่งเหลือ อยู่จากการก่อตัวของระบบสุริยะและอาจจะเป็นดาวหางสิ้นฤทธิ์ หลังจากประกาศการค้นพบไป ประชาคมดาราศาสตร์ก็ตอบสนองโดยการหันกล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่ที่สุดในโลก หลายๆ ตัวไปที่วัตถุที่ถ่ายภาพและสเปคตรัมเพื่อตรวจสอบว่าหางของมันประกอบด้วยน้ำ แข็งและก๊าซที่พ่นออกจากวัตถุ หรือมันเป็นฝุ่นที่เหลืออยู่จากการชนกับดาวเคราะห์น้อยดวงอื่น Larson กล่าวว่า เรากำลังศึกษาวิวัฒนาการของเมฆฝุ่นเพื่อตรวจสอบว่ามันเป็นผลจากกิจกรรมอย่าง ไหน ในทางทฤษฎี สเปคตรัมสามารถแยกแยะระหว่างความเป็นไปได้สองทางได้ สเปคตรัมเบื้องต้นจากส่วนที่ปะทุออกมาแสดงว่าโคม่าที่ล้อมรอบดาวเคราะห์น้อย นั้นประกอบด้วยฝุ่น แต่ยังต้องการการสำรวจที่มากขึ้นเพื่อเข้าใจสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับ ไชล่า Larson กล่าวว่า ดาวเคราะห์น้อยเกือบทั้งหมดเป็นชิ้นส่วนการชนจากดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่กว่า และมีองค์ประกอบแร่ธาตุที่หลากหลาย แต่ชิ้นส่วนที่เคยเป็นดาวหางซึ่งน้ำแข็งที่ระเหยไปถูกผลักออกจากดวงอาทิตย์ ถ้ากิจกรรมในไชล่าได้รับการพิสูจน์ว่าธรรมชาติของมันเป็นดาวหาง มันจะเป็นดาวหางในแถบ(ดาวเคราะห์น้อย) หลักเพียงดวงที่ 6 เท่านั้นที่เคยพบมา และมีขนาดใหญ่กว่าดาวหางแถบหลักอื่นๆ ที่เคยจำแนกประมาณร้อยเท่า(เส้นผ่าศูนย์กลาง 113 กิโลเมตร) ในปี 1998 Larson ได้ก่อตั้งโครงการสำรวจท้องฟ้าคัทรีน่า ซึ่งเป็นโครงการที่นาซ่าสนับสนุนเพื่อค้นหาและทำรายชื่อดาวเคราะห์น้อยที่ เข้ามาใกล้โลกและอาจสร้างอันตราย โครงการดำเนินงานกล้องโทรทรรศน์ 2 ตัวในภูเขาคัทรีน่า และอีกตัวในออสเตรเลีย และขณะนี้ได้ค้นพบวัตถุใกล้โลกประมาณ 70% ซึ่งรวมถึงดวงหนึ่งที่ตกลงในซูดานในปี 2008
แหล่งที่มา:
astronomy.com : Catalina Sky Survey discovers possible extinct comet
skyandtelescope.com : the strange tails of asteroid Scheila
